ook jij kunt uitluisteren leren

ook jij kunt uitluisteren leren

Uitluisteren is één van de moeilijkste gesprekstechnieken. Maar als je deze techniek onder de knie hebt, is hij uitermate waardevol. Graag geef ik je een aantal tips om uitluisteren te leren en zelf toe te passen.

Al meer dan 5 jaar zet ik mij in voor Nederland in Dialoog. Daarbij richt ik mijn focus vooral op Eindhoven en omgeving. Deze non-hiërarchische vrijwilligersorganisatie heeft als doel de sociale samenhang in de samenleving te versterken door inzet van de Dialoog. In de Week van de Dialoog wisselen rond 24.000 Nederlanders aan dialoogtafels ervaringen, ideeën en dromen uit. Daardoor ontstaan nieuwe verbindingen tussen mensen, nieuwe inzichten en impulsen voor persoonlijke acties. Het is mijn bijdrage om de gespreksbegeleiders voor deze sessies te trainen.

Nederland in Dialoog hanteert een speciale methodiek. ‘Uitluisteren’ is daarbij één van de belangrijkste vaardigheden die een gespreksbegeleider dient te beheersen. De term (in deze context) is bedacht door mijn goede vriend Harold Kops.

uitluisteren

Goed luisteren is de essentie van uitluisteren. Gemakshalve is uitluisteren uitgesplitst in drie onderdelen. Als je zelf uitluisteren in de praktijk wilt brengen, hoef je alleen deze drie onderdelen stap voor stap te volgen.

stap 1: uitluisteren = luisteren

Uitluisteren begint met luisteren. En goed luisteren betekent vooral dat je zelf niets zegt. Laat je gesprekspartner eerst zijn gehele verhaal vertellen. Valt er plotseling een stilte? Houd ook dan je lippen op elkaar. Vul de stilte niet met een reactie of nuance. Deze stilte heeft een functie.

Goed luisteren betekent ook dat je niet direct je eigen verhaal gaat vertellen. Het is niet de bedoeling dat je opmerkingen maakt in de trant van: ‘Oh ja, dat heb ik ook een keer meegemaakt en toen gebeurde het volgende’. Het is de kunst om alleen te (blijven) luisteren.

Goed luisteren houdt ook in dat je continu belangstelling toont. Je volledige aandacht richt zich op de ander. Verbaal en non-verbaal: alles neem je in je op. Elk woord dat je gesprekspartner uitspreekt. Elke beweging die hij maakt. En elke intonatie die hij gebruikt.

stap 2: uitluisteren = je mening uitstellen

Essentieel voor uitluisteren is ook dat je je eigen mening uitstelt. Jouw mening – in welke vorm dan ook – kleurt het verhaal van de ander. Als je daar aan toegeeft, hoor je niet het complete verhaal.

Deze tweede stap is erg lastig. Je vindt al snel ergens iets van. En je hebt de neiging om je mening te geven. Wat gebeurt er als je die ‘gekleurde bril’ niet opzet? Je laat je gesprekspartner in zijn waarde. En je laat hem zijn verhaal van A tot Z vertellen. Ervaar het zelf maar eens.

stap 3: uitluisteren = verklarende vragen stellen

Je hebt aandachtig geluisterd en je hebt je mening uitgesteld. De kans bestaat dat je het verhaal gewoonweg niet begrijpt. Je snapt bijvoorbeeld de volgorde niet. Je vraagt je af waar het verhaal zich afspeelt. Of je kent de betekenis van bepaalde woorden niet.

Om opheldering te krijgen, vraag je om extra uitleg of toelichting. Ook voor deze reeks ‘verklarende vragen’ geldt nadrukkelijk: houd je op de vlakte en spreek je gedachtes of gevoelens niet uit.

uitluisteren in de praktijk

luisteren

Ga gemakkelijk zitten en vertel je gesprekspartner dat je hem niet onderbreekt tijdens het verhaal. Neem jezelf voor om helemaal niets te zeggen. Nodig de ander uit om zijn/haar verhaal te doen.

Tijdens het verhaal kijk je je gesprekspartner aan. Laat merken dat je aandachtig luistert. Speel dus niet met het lepeltje in je kopje of de bloemen op tafel. Je focus richt zich 100% op je gesprekspartner.

Intussen geef je bevestigende knikjes met je hoofd of laat je een bevestigend geluid horen.
Deze non-verbale communicatie is niet bedoeld om je mening te geven. Met deze signalen laat je merken dat je vol belangstelling luistert.

mening uitstellen

Bij alles wat je gesprekspartner vertelt, houd je je op de vlakte. Je denkt er niet over na. En je vormt geen mening. Je blijft alleen geconcentreerd luisteren. Slaag je daar niet in? Probeer dan deze gedachtes uit je hoofd te zetten. Voorbeelden hiervan zijn gedachtes als: ‘dat is niet handig’, ‘dat zou ik anders gedaan hebben’, ‘waarom weet hij dat niet’, ‘wat een vreemde reactie’ of ‘wat heeft hij een rare familie’.

Het vergt veel oefening om je mening uit te stellen. Laat je niet uit het veld slaan: ook jij kunt het zeker leren.

verklarende vragen stellen

Als je gesprekspartner klaar is met zijn verhaal valt er een stilte. Het betreft geen korte pauze: je krijgt duidelijk het signaal dat het verhaal ten einde is.

Een deel van het verhaal is nog niet helemaal duidelijk. Om het verhaal helder te krijgen, stel je daar vragen over.

Neem de wijze waarop je met kinderen over onderwerpen praat eens als voorbeeld. Als ze ergens iets van vinden, probeer je vragen te stellen hoe ze daarbij komen. Of je vraagt waarom ze zo denken.

eenvoudig te leren

Het is relatief eenvoudig om uitluisteren te leren. Je moet alleen veel oefenen om deze gesprekstechniek onder de knie te krijgen. Uitluisteren is een onderdeel van de trainingen die we elk jaar kosteloos geven aan de gespreksbegeleiders van Eindhoven in Dialoog. De gespreksbegeleiders van omringende gemeentes als Valkenswaard, Veldhoven, Helmond, Geldrop en Nuenen sluiten daar bij aan. Heb je zin om dit jaar mee te doen?

 

delen kan alleen door vermenigvuldigen...
    9 Comments On This Topic
    1. Mariette Rijks
      on apr 12th at 9:35 pm

      wil graag meedoen dit jaar. Als gespreksleider

    2. Paul Nijhuis
      on apr 13th at 4:16 pm

      Erg interessant. Zoals voor menig andere ligt hier voor mij ook een grote uitdaging. Zeker in dit jachtige leving waar ‘nu’ al weer is geweest… Worden dergelijke sessies ook in het midden van het land gegeven?

    3. Marjan vd Brink
      on apr 14th at 4:46 pm

      In deze ronde is het voor mij ook tijd om in te stappen bij de trainingen. Dank voor je blog-artikel.

    4. Axel van Nielen
      on apr 14th at 8:26 pm

      Beste Sander,
      Het lijkt me heel leerzaam en interessant om hieraan deel te nemen als gespreksleider.


    5. […] 3: uitluisteren = verklarende vragen stellen Het hele artikel vind je hier. Aanbevolen! Veel […]


    Geef een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *